امير خسرو دهلوى ( 651 - 725 ) - امير خسرو بن امير سيف الدين محمود مشهورترين شعراى فارسىزبان هندوستان است . پدرش لاچين از تركان ختائى تركستان بوده و در استيلاى مغول از بلخ بهند رفته و در خدمت شمس الدّين التتمش درآمده و بامير سيف الدّين محمود شمسى مشهور گرديده و خسرو پسرش در سال 651 در دهلى تولد يافته است . پس از وفات امير سيف الدّين در سال 658 خسرو به سرپرستى خال خود ترقى يافته و بعدها در تحت حمايت سلاطين دهلى قرار گرفته و پنج نفر از ايشان را مدح گفته كه اولين ايشان معز الدّين كيقباد ( 686 - 689 ) و آخرينشان سلطان محمد بن تغلق ( 725 - 730 ) است و در همان سال جلوس اين آخرى بتاريخ ربيع الاول 725 در دهلى وفات يافته . امير خسرو دهلوى با خواجه حسن دهلوى و ضياء الدّين برنى مورخ معروف دوستى و معاشرت داشته و اين هر سه از مريدان عارف معروف شيخ نظام الدّين محمد بداؤنى يعنى شيخ نظام الدّين اوليا بوده‌اند . امير خسرو دهلوى به كثرت شعر مشهور است و بعضى عدد ابيات او را تا يك كرور نوشته‌اند و او بنظم و نثر آثار بسيار از خود بجا گذاشته و در شعر خمسهء نظامى را به اشارهء مراد خود شيخ نظام الدّين اوليا جواب گفته و در غزل از پيروان شيخ شيراز بوده و نسبت به سعدى اظهار ارادت تمام مىنموده است و امير خسرو علاوه بر شعر و عرفان در موسيقى نيز مهارت داشته است . از مؤلفات منثور امير خسرو يكى خزائن الفتوح است كه تاريخ سلطنت سلطان علاء الدّين محمد شاه خلجى ( 695 - 715 ) است از سال جلوس او تا تاريخ 711 و آن را تاريخ علائى نيز مىگويند و امير خسرو در انشاء اين كتاب از اسلوب حسن نظامى نيشابورى در انشاء تاج المآثر تقليد كرده و به همين جهت كتاب او بسيار مصنوع و مغلق است ، ديگر تاريخ دهلى و قانون استيفا و غيره . اما منظومات عمدهء او بقرار ذيل است : 1 - پنج ديوان او شامل غزليات و قصايد و قطعات و رباعيات متضمن اشعار جوانى و اواسط سن و اواخر عمر كه خود آنها را مرتب كرده و هركدام را نيز اسمى نهاده است .